Những dặm đường ngát hương hoa cỏ, những không gian mây trắng trời xanh, những tuyết trắng, nắng vàng, rồi thì áo hồng áo lục, chung tình hay phụ bạc, thề non hẹn biển gì rồi cũng một cuộc biển dâu... Gì cũng phải bỏ lại hết để mà đi. Đi về đâu mới được chứ? Ừ thì một cõi phù vân!
Suy
cho cùng, kiếp người hay cuộc tu chỉ là những lần ghé lại đâu đó. Nói ở nghĩa
nào thì người ta không ai có thể chung thân với một thứ gì miên viễn. Mình không
bỏ nó thì nó cũng xa mình.
Ta có
thể mất nó, vì nhàm chán hay không còn cơ hội nắm níu. Và cái mà ta yêu nhất
cũng có nhiều kiểu bỏ ta ở lại mà đi. Hồi xưa bắt chước theo kinh mà nói thì cái
gì cũng là bè cỏ qua sông... Giờ có thêm tí tuổi, nhiều lúc nằm ngẫm nghĩ một
mình, thấy câu nói ví von đó hay quá chừng, hay đáo để.
Kinh
chép: Ngày xưa có ông đạo sĩ Sumedha thừa sức chứng quả La-hán, nhưng ông không
cam tâm giải thoát gọn nhẹ, lặng lẽ và an nhàn như thế. Ông chỉ muốn thành một
vị đại giác y hệt Thế Tôn Nhiên Đăng để mà gồng gánh thiên hạ. Phật nhìn kỹ căn
cơ của ông không phải loại xoàng, bèn ừ cho một tiếng. Ông vui quá, trở thành
Bất Thối Bồ-tát, đời đời thủy chung với đại nguyện của mình.
Kinh
nói Thế Tôn Cồ Đàm chính là kiếp cuối cùng của ông đạo sĩ Sumedha ngày trước.
Khổ tu chừng đó thời gian, thành Phật rồi chỉ sống thêm 45 năm thì bỏ đời mà đi.
Trước sau thọ lượng chỉ vừa vặn 80 năm ngắn ngủi. Với Ngài vậy cũng là quá
nhiều. Bởi nào ai biết Ngài từng có ý viên tịch từ năm 35 tuổi, ngay sau khi
thành Phật. Với những người nặng tình với Phật thì thời gian 80 năm đó chẳng bõ
bèn gì.
Đến
ngài Ānanda còn thấy Phật đi quá sớm, tôn giả đã khóc thầy bằng nước mắt của một
bậc thánh. Thôi thì gì cũng một áng phù vân, khác nhau chăng là mây lành ngũ sắc
hay mây xám báo giông. Khoảng ba tháng sau ngày Phật tịch, hiểu ra chuyện đó,
tôn giả Ānanda không buồn nữa. Rồi thì đến phiên ngài cũng theo Phật mà đi
biệt!
Đó là
chuyện của thánh hiền. Còn với phàm tâm thì sao chứ? Lại cũng vẫn là chuyện được
rồi mất. Mất có hai cách: Một là không muốn giữ nữa nên buông; hai là bàn tay
quá yếu không đủ sức nắm níu nên đành để vuột mất. Cái quan trọng là người ta có
thấy được cái nguyên tắc khốc liệt của cuộc đời – là anh phải lần lượt bỏ lại
hết để mà đi tới hay không!?
Thằng
bé phải buông hết những món đồ chơi của trẻ con để trở thành người lớn. Đó cũng
là một hành trình trong đời. Rồi thì tầm nhìn của thiên hạ phải tiếp tục đổi
khác để có thể yêu lấy những người không phải thân thuộc huyết thống. Yêu được
một người dưng nào đó thì các cô cậu bắt đầu trưởng thành. Giai đoạn này lại
cũng chỉ là một chặng đường phải vượt qua.
Rồi
sẽ có một ngày, yêu hay không chẳng còn là chuyện đáng nói nữa. Vấn đề lúc này
chỉ đơn giản là có cần thiết hay không mà thôi. Thích hay không chỉ là chuyện
phụ. Bước tới được giai đoạn này, hầu hết đều là những tay có hai màu
tóc.
Đó là
chuyện đời. Chuyện đạo ngẫm kỹ hình như cũng đâu khác gì. Giai đoạn tu chứng nào
cũng chỉ là một trạm dừng qua đêm, mai sáng phải tiếp tục đi về phía trước, lên
trên cao. Ai nghỉ chân lâu quá, coi chừng cuộc đi đang nảy sinh vấn đề. Đã gọi
là con đường thì lúc nào cũng chỉ để đi, không phải để ở. Muốn lên đỉnh núi,
phải biết rời khỏi chân núi. Mọi thành tựu trên đường hành đạo đều chỉ là những
lữ quán, những bến đò, những sân ga, phi cảng.
Có
những cuộc lên đường chất đầy những kỷ niệm như xe bò chở đá. Có những cuộc lên
đường nhẹ nhàng như mây trắng đầu non. Hành giả trên đường tu phải là kẻ hành
nhân một đời làm những cuộc giã biệt. Nói thiệt, con đường nào cũng có những trở
ngại, nhưng ai dám bảo mình chưa từng lưu luyến một nơi chốn nào đó trên những
dặm trường đã một lần ghé qua.
Rồi
thì nói một cách đau lòng nhưng không thể khác hơn, là ai cũng phải cắn răng mà
băng mình đi về phía trước, hướng tới những chiều cao mà mình chưa đến được.
Nguyên tắc thì nghe đơn giản vậy, nhưng thực tế không một hành giả nào đến đích
mà chân không rướm máu, chưa kể một trái tim rách bươm với những gai cỏ tàn độc
trên đường.
Không
bỏ được cái thích, người ta làm sao có được những thứ cần. Tôi được em, có nghĩa
là tôi phải mất bản thân tôi. Càng sống nhiều với những ràng buộc, tôi càng đánh
mất những cơ hội tự do. Chợt nhớ một câu danh ngôn dành cho mấy người mê mua
sắm: “Khi anh mất tiền cho một thứ vô ích nào đó, có nghĩa là anh cũng đang làm
mất số tiền để mua một món cần thiết nào đó!”. Tiền bạc thì trên đời có nhiều
người thừa sức hoang phí. Nhưng tuổi đời thì không bao giờ được vậy. Ai cũng chỉ
có nhiều lắm là trăm năm cho một kiếp người. Còn ăn, hết nhịn. Vậy mà trớ trêu
thay, thời gian lại là thứ bị người ta tiêu hoang thường
nhất.
Những
dặm đường ngát hương hoa cỏ, những không gian mây trắng trời xanh, những tuyết
trắng, nắng vàng, rồi thì áo hồng áo lục, chung tình hay phụ bạc, thề non hẹn
biển gì rồi cũng một cuộc biển dâu... Gì cũng phải bỏ lại hết để mà đi. Đi về
đâu mới được chứ? Ừ thì một cõi phù vân!
Toại Khanh
- Vườn
hoa Phật giáo
Ta có thể mất nó, vì nhàm chán hay không còn cơ hội nắm níu. Và cái mà ta yêu nhất cũng có nhiều kiểu bỏ ta ở lại mà đi. Hồi xưa bắt chước theo kinh mà nói thì cái gì cũng là bè cỏ qua sông... Giờ có thêm tí tuổi, nhiều lúc nằm ngẫm nghĩ một mình, thấy câu nói ví von đó hay quá chừng, hay đáo để.
Kinh chép: Ngày xưa có ông đạo sĩ Sumedha thừa sức chứng quả La-hán, nhưng ông không cam tâm giải thoát gọn nhẹ, lặng lẽ và an nhàn như thế. Ông chỉ muốn thành một vị đại giác y hệt Thế Tôn Nhiên Đăng để mà gồng gánh thiên hạ. Phật nhìn kỹ căn cơ của ông không phải loại xoàng, bèn ừ cho một tiếng. Ông vui quá, trở thành Bất Thối Bồ-tát, đời đời thủy chung với đại nguyện của mình.
Kinh nói Thế Tôn Cồ Đàm chính là kiếp cuối cùng của ông đạo sĩ Sumedha ngày trước. Khổ tu chừng đó thời gian, thành Phật rồi chỉ sống thêm 45 năm thì bỏ đời mà đi. Trước sau thọ lượng chỉ vừa vặn 80 năm ngắn ngủi. Với Ngài vậy cũng là quá nhiều. Bởi nào ai biết Ngài từng có ý viên tịch từ năm 35 tuổi, ngay sau khi thành Phật. Với những người nặng tình với Phật thì thời gian 80 năm đó chẳng bõ bèn gì.
Đó là chuyện của thánh hiền. Còn với phàm tâm thì sao chứ? Lại cũng vẫn là chuyện được rồi mất. Mất có hai cách: Một là không muốn giữ nữa nên buông; hai là bàn tay quá yếu không đủ sức nắm níu nên đành để vuột mất. Cái quan trọng là người ta có thấy được cái nguyên tắc khốc liệt của cuộc đời – là anh phải lần lượt bỏ lại hết để mà đi tới hay không!?
Thằng bé phải buông hết những món đồ chơi của trẻ con để trở thành người lớn. Đó cũng là một hành trình trong đời. Rồi thì tầm nhìn của thiên hạ phải tiếp tục đổi khác để có thể yêu lấy những người không phải thân thuộc huyết thống. Yêu được một người dưng nào đó thì các cô cậu bắt đầu trưởng thành. Giai đoạn này lại cũng chỉ là một chặng đường phải vượt qua.
Rồi sẽ có một ngày, yêu hay không chẳng còn là chuyện đáng nói nữa. Vấn đề lúc này chỉ đơn giản là có cần thiết hay không mà thôi. Thích hay không chỉ là chuyện phụ. Bước tới được giai đoạn này, hầu hết đều là những tay có hai màu tóc.
Đó là chuyện đời. Chuyện đạo ngẫm kỹ hình như cũng đâu khác gì. Giai đoạn tu chứng nào cũng chỉ là một trạm dừng qua đêm, mai sáng phải tiếp tục đi về phía trước, lên trên cao. Ai nghỉ chân lâu quá, coi chừng cuộc đi đang nảy sinh vấn đề. Đã gọi là con đường thì lúc nào cũng chỉ để đi, không phải để ở. Muốn lên đỉnh núi, phải biết rời khỏi chân núi. Mọi thành tựu trên đường hành đạo đều chỉ là những lữ quán, những bến đò, những sân ga, phi cảng.
Có những cuộc lên đường chất đầy những kỷ niệm như xe bò chở đá. Có những cuộc lên đường nhẹ nhàng như mây trắng đầu non. Hành giả trên đường tu phải là kẻ hành nhân một đời làm những cuộc giã biệt. Nói thiệt, con đường nào cũng có những trở ngại, nhưng ai dám bảo mình chưa từng lưu luyến một nơi chốn nào đó trên những dặm trường đã một lần ghé qua.
Rồi thì nói một cách đau lòng nhưng không thể khác hơn, là ai cũng phải cắn răng mà băng mình đi về phía trước, hướng tới những chiều cao mà mình chưa đến được. Nguyên tắc thì nghe đơn giản vậy, nhưng thực tế không một hành giả nào đến đích mà chân không rướm máu, chưa kể một trái tim rách bươm với những gai cỏ tàn độc trên đường.
Không bỏ được cái thích, người ta làm sao có được những thứ cần. Tôi được em, có nghĩa là tôi phải mất bản thân tôi. Càng sống nhiều với những ràng buộc, tôi càng đánh mất những cơ hội tự do. Chợt nhớ một câu danh ngôn dành cho mấy người mê mua sắm: “Khi anh mất tiền cho một thứ vô ích nào đó, có nghĩa là anh cũng đang làm mất số tiền để mua một món cần thiết nào đó!”. Tiền bạc thì trên đời có nhiều người thừa sức hoang phí. Nhưng tuổi đời thì không bao giờ được vậy. Ai cũng chỉ có nhiều lắm là trăm năm cho một kiếp người. Còn ăn, hết nhịn. Vậy mà trớ trêu thay, thời gian lại là thứ bị người ta tiêu hoang thường nhất.
Toại Khanh - Vườn hoa Phật giáo
